'Çok yönlü zeka' teorisi ile sadece dil ve matematik zekasını göz önünde bulunduran okullardaki klasik eğitim sistemi, buna dayalı klasik zeka testi ve zekanın eski tanımı tarihe karışıyor. Gardner, 8 tip zekayı, dilsel zeka, görsel zeka, matematik zekası, harekete dayalı (bedensel) zeka, müzik zekası, kişiler arası (sosyal) zeka ve kişinin kendine dönük zekası olarak adlandırıyor.   

8 TİP ZEKANIN TANIMLARI 

Dilsel zeka: Konuşma ve yazma dilinde kelimeleri etkili ve akıcı kullanma kapasite ve yeteneğidir. (Şair, yazar, gazeteci ve politikacılar )  

Görsel zeka: Etrafındaki objeleri hayalinde canlandırma görme yeteneğidir. (Ressam, mimar, fotoğrafçı ve dekoratörler) 

Matematik zekası: Numaraları akıllıca kullanmak ve sebep sonuç ilişkisi kurabilme yeteneğidir. (Bilim adamları, matematikçiler ve bilgisayar programcıları) 

Bedensel zeka: Kişinin kendisini ifade etmesinde bedenini (dans, mimik, pandomim) kullanma kapasitesi ve kişinin ellerini bir şeyler yaratmakta ( heykel ya da seramik çalışmaları) kullanma yeteneğidir. (atletler, aktörler, dansçılar, heykeltıraşlar) 

Müzik zekası: Seslere hassaslık gösterme kapasitesi ve kendisini müzikle ifade etme yeteneğidir. (Müzisyenler) 

Kişilerarası zeka: Başkalarının ruh hallerini, hislerini, duygularını, mizaçlarını anlama kapasitesi ve yeteneğidir. ( öğüt veren-danışman, öğretmen, politika liderleri) 

Kişinin kendine dönük zekası: Kendini yönlendirme, idare etme ve kendini tanıma kapasitesidir. (psikologlar, psikoterapistler) 

Doğa zekası: Canlılar,doğa ,dünya ve çevreye karşı duyarlılık ve merak duyma kapasitesi ile ilgilidir. Doğanın insan üzerindeki etkisi üzerinde düşünme, seyahat etme, belgesel izleme ve doğa gezilerini severler. Biyoloji, tıp, ziraat,botanik, zooloji ,arkeoloji gibi alanlarda başarılı olurlar. 

KARAKTERİSTİK ÖZELLİKLERİ 

Dilsel zeka:  Kelime hazneleri çok geniştir. Masal, hikaye ya da fıkra anlatmaktan zevk alırlar. Okumayı, kelime oyunlarını ve bulmaca çözmeyi çok severler. Küçük çocuklar kendilerine kitap okunmasından ya da hikaye anlatılmasından hoşlanırlar. Kafiyeli kelimeleri bulup bunları kullanmaktan ve tekerlemeleri hızla söylemekten hoşlanırlar.  

Görsel Zeka: Bu tip insanlar yaşıtlarından daha çok hayal kurarlar. Yap-boz, labirent gibi görsel faaliyetlerden hoşlanırlar. Çizimleri ve resimleri çok güzeldir. Film, slayt gibi görsel gösterileri çok severler.  

Mantıksal-Matematik Zekası: Her şeyin nasıl çalıştığını merak eder ve sorular sorarlar. Matematik en sevdikleri alandır.  Dama, satranç gibi düşündüren oyunları oynamaktan zevk alırlar. Mantığa dayalı yap-boz ya da matematik yetenek soruları çözmek çok hoşlarına gider.   

Bedensel Zeka: Bu tip insanlar çok hareketlidirler. Koşmayı, zıplamayı, güreşmeyi çok severler. Mimik ve hareketleri çok iyi taklit ederler. Eşyaları ya da benzer şeyleri parçalara ayırıp tekrar birleştirmeyi severler. (çocuklar için)Tahta oyma, dikiş dikme, örgü örme gibi el becerileri isteyen işlerde yeteneklidirler.   

Müzik Zekası: Pek çoğunun güzel sesi vardır ya da güzel şarki söylerler. Müzik aleti çalmaya heveslidirler ya da çalıyorlardır. Müzik dinlemeyi sever, öğrendikleri şarkıları söylemekten çok hoşlanırlar. Koro ya da buna benzer faaliyetlere katılmaktan zevk alırlar.   

Kişilerarası (Sosyal) Zeka: Liderlik özelliklerine sahip olan bu insanlar, arkadaşları arasında çok sevilirler.Sosyal faaliyetlere katılmaktan zevk alırlar. Klüplerde, organizasyonlarda, komitelerde yer almayı severler. Birden fazla yakın arkadaşları vardır. Başkalarına önem verir ve onlar için endişelenirler.   

Kişinin kendine dönük zekası - İçsel Zeka : Bağımsız ve kendi başlarına buyrukturlar. İlgi duydukları şeyler ya da hobiler hakkında pek fazla konuşmazlar. Hislerini eksiksiz, abartmadan olduğu gibi söylerler. Genelde tek başına çalışmayı tercih ederler.   

Doğa Zekası:  Hayvanlara karşı çok meraklıdırlar. Açık havada olmaktan hoşlanırlar. Bahçede bitkilerle uğraşmaktan hoşlanırlar. Doğadaki varlıkları tanıma ve sınıflandırmaya meraklıdırlar. Değişik bitkilere ve hayvanlara karşı ilgilidirler. Bir hayvan besler ya da beslemek isterler. Çevre kirliliğine karşı çok duyarlıdırlar. Doğa ile ilgili dergi, kitap ve filmleri takip ederler. Doğal olaylara karşı meraklıdırlar. Doğayla baş başa kalmaktan hoşlanırlar.  

ÖĞRENME YOLLARI 

Yukarda tanımları ve karakteristik özellikleri belirtilen zeka tiplerine baktığımızda hepsinin birbirinden farklı olduğunu görürüz. Herkesin birbirinden farklı algılama ve anlama, olaylara birbirinden farklı yaklaşım ve problem çözme yetenek ve tarzları vardır. Herkesin öğrenme şekilleri de birbirlerinden farklıdır.  

Görsel zekası gelişmiş olan kişiler resimlerle ve video filmlerle daha zevkli öğrenirlerken, Bedensel zekası olan insanlar dokunarak, deneyerek ve uygulayarak daha iyi öğrenirler. Matematik zekalı kişiler mantığa dayalı, sebep sonuç ilişkileriyle rahatça öğrenirken, Müzik zekalı bireylere müzik eşliğinde daha başarılı olurlar.  

Dilsel, sözel zekası olan kişiler, dinleyerek ve okuyarak öğrenmede daha başarılı olurlar. Sosyal zekalı insanlar konuşup, iletişim kurarak, kendine dönük zekası olan bireyler ise tek başına çalışarak öğrenmekten zevk alırlar.  

ÇOKLU ZEKA TEORİSİ ALANLARININ ETKİNLİKLERDE UYGULAMASI 

Sözel/Dil zekası gelişimine yönelik etkinlikler Hikaye dinleme -Anlatma-Tekerleme/Bilmece, Dramatizsyon çalışmaları. Kukla oyunları. Kavram çalışmaları. Cümle tamamlama ve kelime oyunları. Çember zamanı sohbetleri. Beyin fırtınası zamanları.  

Mantıksal/matematiksel zeka gelişimine yönelik etkinlikler  Ucu açık soru - cevap tekniği ile problem çözme alıştırmaları, Kavramlarla ilgili proje çalışmaları, Somut nesnelerle sayı-ritmik sayma alıştırmaları Benzerlik-farklılık-gruplama-sınıflama-eşleştirme. Verilen bir konuda görüş ve düşüncelerini anlatma alıştırmaları. Gözlem yapma -İnceleme -Deneme -Tartışma-Değerlendirme , Neden sonuç ilişkisi kurma alıştırmaları. Satranç-drama etkinlikleri. Bilgisayar oyunları. Fen deneyleri  

Görsel zeka gelişimine yönelik etkinlikler Boyama,kesme yapıştırma katlama ,yoğurma çalışmaları. Görsel benzetim ve bulmaca alıştırmaları. Hikaye ve kavram kartları hazırlama. Desen ve şekil çizme alıştırmaları. Fotoğraf ve film çekme deneyimleri.  

Müzik/Ritmik zeka gelişimine yönelik etkinlikler Şarkı söyleme Ritm aletleri ile çalışmalar. Tempo ve ritm alıştırmaları. Özgün şarkı oluşturma alıştırmaları. Müzik dinleme  

Bedensel/Kinestetik zeka gelişimine yönelik etkinlikler Jimnastik çalışmaları. Bahçe oyunları. Yaratıcı hareketler bulma ve pandomim çalışmaları. Vücut dilini kullanmaya yönelik drama çalışmaları. Küçük kas kullanımı ile ilgili el çalışmaları.  

Sosyal/Kişiler arası zeka gelişimine yönelik etkinlikler  Plan yapma-tartışma- çözüm üretme-değerlendirme yapmaya yönelik çember zamanı ve beyin fırtınası alıştırmaları . İşbirliği ve paylaşım becerilerine yönelik grup çalışmaları. Duygu-düşüncelerini gruba anlatma alıştırmaları. Konuşma-dinleme alıştırmaları.  

İçsel zeka gelişimine yönelik etkinlikler Seçim yapma,karar verme ve başladığı işi sonlandırmaya yönelik bireysel çalışmalar. Bireysel proje hazırlama çalışmaları. Bireysel sorumluluk alma ve aldığı görevi yerine getirme deneyimleri. Grup önünde ,duygu ve düşüncelerini anlatma alıştırmaları.  

Doğa zekası gelişimine yönelik etkinlikler  Çevre ve doğa gezileri. Bitki yetiştirme ve hayvan besleme. Belgesel filmler izleme ve tartışma alıştırmaları. Su ve toprak oyunları. Fen deneyleri 

Kaynak: http://www.ozelturkkoleji.com/anaokulu/gunprog_czvo.html

E-Posta (Üyeler adresinizi göremez)

İsim

Başlık

Yorum

Gönder